ترک سیگار یکی از مهمترین اقداماتی است که یک فرد سیگاری میتواند برای سلامت قلب، ریهها و کل بدن انجام دهد. دود سیگار حاوی بیش از ۷۰۰۰ ماده شیمیایی است و حداقل ۶۹ مورد از آنها میتوانند باعث سرطان شوند. مصرف سیگار همچنین خطر بیماری قلبی، سکته مغزی، بیماری مزمن انسدادی ریه و بسیاری از بیماریهای دیگر را افزایش میدهد.
با وجود این خطرات، وابستگی به نیکوتین میتواند ترک کردن را دشوار کند. خوشبختانه روشهایی مانند حمایت رفتاری، داروهای ترک سیگار و محصولات جایگزین نیکوتین از جمله آدامس نیکوتین میتوانند میل به سیگار و علائم ترک را کاهش دهند.
سیگار چه ضررهایی برای بدن دارد؟
آسیب سیگار فقط به ریه محدود نمیشود. مواد موجود در دود تنباکو وارد جریان خون میشوند و تقریباً تمام اندامهای بدن را تحت تأثیر قرار میدهند.
مصرف مداوم سیگار میتواند خطر مشکلات زیر را افزایش دهد:
- سرطان ریه و چندین نوع سرطان دیگر
- بیماریهای قلبی و عروقی
- سکته مغزی
- بیماری مزمن انسدادی ریه یا COPD
- کاهش عملکرد ریه
- دیابت نوع ۲
- مشکلات باروری و بارداری
- بیماریهای دهان و لثه
حتی دود دست دوم نیز بیخطر نیست. قرار گرفتن در معرض دود سیگار میتواند در بزرگسالان خطر بیماری قلبی، سکته و سرطان ریه را افزایش دهد و برای کودکان نیز مشکلات تنفسی ایجاد کند.
چرا ترک سیگار اهمیت دارد؟
برای ترک کردن هیچوقت دیر نیست. حتی افرادی که سالها سیگار کشیدهاند، بعد از کنار گذاشتن آن از مزایای قابلتوجهی برخوردار میشوند.
پس از آخرین سیگار، بدن بهتدریج شروع به ترمیم میکند. ضربان قلب در مدت کوتاهی کاهش پیدا میکند، طی چند روز سطح مونوکسید کربن خون پایین میآید و طی ماههای بعد سرفه و تنگی نفس میتواند کمتر شود.
CDC گزارش میکند که حدود یک تا دو سال بعد از ترک، خطر حمله قلبی بهشدت کاهش پیدا میکند. با گذشت زمان احتمال سکته، بیماری عروق کرونر و چندین نوع سرطان نیز کمتر میشود.
چرا ترک سیگار سخت است؟
یکی از دلایل اصلی، نیکوتین است.
نیکوتین مادهای اعتیادآور در تنباکو است و مصرف مداوم آن باعث وابستگی جسمی میشود. زمانی که فرد مصرف را متوقف میکند، ممکن است علائمی مانند موارد زیر ایجاد شوند:
- میل شدید به سیگار
- تحریکپذیری
- بیقراری
- مشکل در تمرکز
- تغییرات خلقی
- افزایش اشتها
- اختلال خواب
علاوه بر وابستگی جسمی، عادتهای روزمره نیز نقش دارند. برای مثال بعضی افراد سیگار را با قهوه، رانندگی، استراحت کاری یا استرس مرتبط میکنند. به همین دلیل مدیریت محرکهای رفتاری در کنار کنترل وابستگی به نیکوتین اهمیت دارد.
بهترین راههای ترک سیگار
یک روش واحد برای همه افراد وجود ندارد. بسیاری از افراد زمانی نتیجه بهتری میگیرند که چند روش را در کنار هم استفاده کنند.
تعیین روز ترک
یک تاریخ مشخص برای کنار گذاشتن سیگار انتخاب کنید. نزدیک بودن این تاریخ کمک میکند برنامه شما حالت عملی پیدا کند.
پیش از آن روز، سیگار، فندک و زیرسیگاری را از محیط زندگی یا کار حذف کنید.
شناخت محرکها
موقعیتهایی را که بیشتر باعث میل به سیگار میشوند شناسایی کنید.
برای مثال:
- نوشیدن قهوه
- استرس
- حضور در جمع سیگاریها
- بعد از غذا
- رانندگی
- مصرف الکل
برای هر موقعیت یک جایگزین آماده کنید؛ مثل پیادهروی کوتاه، نوشیدن آب، آدامس بدون قند یا تغییر موقت عادت روزانه.
حمایت رفتاری
مشاوره فردی، گروههای حمایتی، برنامههای تلفنی یا ابزارهای آنلاین میتوانند به مدیریت میل و عادتهای مرتبط با سیگار کمک کنند.
شواهد نشان میدهد ترکیب مشاوره و داروهای ترک سیگار شانس موفقیت را بیشتر از استفاده از هرکدام به تنهایی افزایش میدهد.
جایگزین نیکوتین
درمان جایگزینی نیکوتین یا NRT مقدار کنترلشدهای نیکوتین را بدون دود، قطران و بسیاری از مواد سمی موجود در سیگار وارد بدن میکند.
این محصولات شامل مواردی مانند:
- آدامس نیکوتین
- چسب نیکوتین
- قرص مکیدنی
- اسپری یا سایر اشکال دارویی
هستند.
برخی افراد نیز با ترکیب یک روش طولانیاثر مثل چسب نیکوتین و یک روش کوتاهاثر مثل آدامس نتیجه بهتری میگیرند.
آدامس نیکوتین چیست؟
آدامس نیکوتین یک داروی جایگزین نیکوتین است که برای کاهش میل به سیگار و علائم ناشی از قطع نیکوتین استفاده میشود.
برخلاف سیگار، این محصول نیکوتین را بدون سوختن تنباکو وارد بدن میکند. بنابراین فرد در معرض قطران، مونوکسید کربن و بسیاری از مواد سمی دود سیگار قرار نمیگیرد.
نیکوتین موجود در آدامس از طریق مخاط دهان جذب میشود و مقدار آن معمولاً کمتر و با سرعت پایینتری نسبت به سیگار وارد خون میشود. این فرآیند به کنترل میل شدید به سیگار کمک میکند و امکان کاهش تدریجی وابستگی را فراهم میسازد.
آدامس نیکوتین ۲ میلیگرم یا ۴ میلیگرم؟
آدامسهای ترک سیگار معمولاً در دوزهای ۲ و ۴ میلیگرم عرضه میشوند.
طبق راهنمای رایج محصولات OTC در آمریکا:
اگر اولین سیگار را بیشتر از ۳۰ دقیقه بعد از بیدار شدن میکشید، معمولاً دوز ۲ میلیگرم پیشنهاد میشود.
اگر ظرف ۳۰ دقیقه اول بعد از بیدار شدن سیگار میکشید، معمولاً دوز ۴ میلیگرم انتخاب میشود.
این معیار کمک میکند شدت وابستگی به نیکوتین بهتر در نظر گرفته شود. با این حال، دستور روی بسته همان محصول اولویت دارد.
نحوه مصرف آدامس نیکوتین
آدامس نیکوتین را نباید مثل آدامس معمولی بهطور مداوم جوید.
برای استفاده صحیح از روش «بجو و نگه دار» استفاده کنید:
- آدامس را چند بار آرام بجوید تا طعم تند یا احساس مورمور شدن ایجاد شود.
- جویدن را متوقف کنید و آدامس را بین لثه و داخل گونه قرار دهید.
- حدود یک دقیقه صبر کنید تا نیکوتین از مخاط دهان جذب شود.
- وقتی احساس مورمور کمتر شد، دوباره چند بار آرام بجوید.
- همین روند را حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه ادامه دهید.
جویدن سریع و مداوم میتواند باعث بلع نیکوتین و ایجاد سکسکه، سوزش معده، حالت تهوع یا ناراحتی گوارشی شود.
قبل از آدامس نیکوتین چیزی بخوریم؟
بهتر است حدود ۱۵ دقیقه قبل از مصرف و هنگام استفاده از آدامس چیزی نخورید یا ننوشید.
نوشیدنیهای اسیدی مانند قهوه، نوشابه و برخی آبمیوهها میتوانند جذب نیکوتین از مخاط دهان را کاهش دهند.
روزی چند آدامس نیکوتین مصرف کنیم؟
بسیاری از برچسبهای استاندارد آمریکایی یک برنامه ۱۲ هفتهای دارند:
| مدت | فاصله مصرف |
|---|---|
| هفته ۱ تا ۶ | یک عدد هر ۱ تا ۲ ساعت |
| هفته ۷ تا ۹ | یک عدد هر ۲ تا ۴ ساعت |
| هفته ۱۰ تا ۱۲ | یک عدد هر ۴ تا ۸ ساعت |
برخی برچسبها برای شش هفته اول حداقل ۹ قطعه در روز و حداکثر ۲۴ قطعه در روز را ذکر میکنند. مقدار دقیق مصرف باید بر اساس دوز، برند و دستور روی بسته تعیین شود.
اگر بعد از دوره توصیهشده هنوز برای جلوگیری از بازگشت به سیگار به آدامس نیاز دارید، بهتر است درباره ادامه مصرف با پزشک یا داروساز صحبت کنید.
آدامس نیکوتین از چند سالگی قابل استفاده است؟
محدودیت سنی به کشور و محصول بستگی دارد.
FDA میگوید محصولات جایگزین نیکوتین بدون نسخه مانند آدامس، چسب و قرص مکیدنی در آمریکا برای افراد ۱۸ سال به بالا عرضه میشوند. افراد زیر ۱۸ سال باید پیش از مصرف با پزشک مشورت کنند.
در بعضی کشورها قوانین متفاوتی وجود دارد و برخی فرآوردههای NRT برای نوجوانان بالای ۱۲ سال نیز با شرایط خاص مجوز دارند. بنابراین سن درجشده روی بسته همان محصول و قوانین کشور محل مصرف اهمیت دارد.
برای یک توصیه عمومی و ایمن، مصرف خودسرانه آدامس نیکوتین برای افراد زیر ۱۸ سال مناسب نیست و بهتر است پزشک یا داروساز درباره آن تصمیم بگیرد.
عوارض آدامس نیکوتین چیست؟
عوارض احتمالی معمولاً شامل موارد زیر هستند:
- درد یا تحریک دهان
- ناراحتی فک
- سکسکه
- تهوع
- سوزش معده
- ناراحتی معده
بسیاری از این مشکلات زمانی بیشتر میشوند که فرد آدامس را سریع یا مانند آدامس معمولی بجود.
مصرف بیش از حد نیکوتین میتواند باعث سرگیجه، ضعف، تهوع، استفراغ، تپش قلب یا ضربان سریع شود. در چنین شرایطی باید مصرف را متوقف کرد و برای ارزیابی پزشکی اقدام کرد.
چه کسانی قبل از مصرف باید با پزشک مشورت کنند؟
افراد دارای شرایط زیر بهتر است قبل از مصرف آدامس نیکوتین نظر پزشک یا داروساز را بپرسند:
- بیماری قلبی یا حمله قلبی اخیر
- ضربان نامنظم قلب
- فشار خون کنترلنشده
- زخم معده
- دیابت
- سابقه تشنج
- بارداری یا شیردهی
- مصرف بعضی داروهای ترک سیگار، افسردگی یا آسم
برچسبهای رسمی نیکوتین نیز برای این شرایط توصیه به مشورت پزشکی میکنند.
آیا نیکوتین آدامس هم اعتیادآور است؟
بله، نیکوتین همچنان مادهای وابستگیآور است.
تفاوت اینجاست که آدامس مقدار کنترلشدهتری از نیکوتین را بدون دود سیگار وارد بدن میکند و برای کاهش تدریجی وابستگی طراحی شده است.
هدف این محصولات ادامه دائمی مصرف نیکوتین نیست؛ بلکه کمک به عبور از مرحلهای است که میل شدید و علائم ترک احتمال بازگشت به سیگار را افزایش میدهند.
آیا آدامس نیکوتین به تنهایی برای ترک کافی است؟
برای بعضی افراد مؤثر است، اما بهترین نتیجه معمولاً زمانی به دست میآید که فرد در کنار درمان دارویی روی عادتهای رفتاری نیز کار کند.
تعیین روز ترک، شناخت محرکها، تغییر عادتهای روزانه و دریافت حمایت در کنار دارو میتواند شانس موفقیت را افزایش دهد.
اگر یک بار در ترک سیگار موفق نشدید، این موضوع به معنی بیفایده بودن تلاش نیست. بسیاری از افراد قبل از ترک کامل چند بار تلاش میکنند.
جمعبندی
سیگار میتواند تقریباً تمام اندامهای بدن را تحت تأثیر قرار دهد و خطر بیماریهای قلبی، سکته، مشکلات ریوی و انواع سرطان را افزایش دهد. کنار گذاشتن آن در هر سنی فواید مهمی برای سلامت دارد.
برای ترک سیگار میتوان از روشهایی مانند برنامهریزی، مشاوره، تغییر عادتها و درمانهای جایگزین نیکوتین کمک گرفت.
آدامس نیکوتین یکی از روشهای شناختهشده برای کنترل میل و علائم ترک است. این محصول در دوزهای مختلف عرضه میشود و باید با روش مخصوص «جویدن و نگه داشتن کنار لثه» مصرف شود، نه مانند آدامس معمولی.
در محصولات بدون نسخه آمریکا، مصرف برای افراد ۱۸ سال به بالا در نظر گرفته میشود و افراد زیر این سن باید پیش از استفاده با پزشک مشورت کنند. انتخاب دوز و تعداد مصرف نیز باید براساس شدت وابستگی و دستور همان محصول انجام شود.
در نهایت آدامس نیکوتین یک ابزار کمکی برای ترک سیگار است؛ نه محصولی برای افراد غیرسیگاری یا روشی برای مصرف تفریحی نیکوتین.